Ryszard Zembaczyński był przez wiele lat kluczową postacią w Opolu i jego okolicy, odgrywając ważną rolę w obronie województwa opolskiego. Od 1985 roku pełnił funkcję wicewojewody opolskiego, a w okresie demokratycznych zmian został wojewodą. Jest najdłużej urzędującym szefem opolskiego samorządu, kierującym Urzędem Wojewódzkim przez osiem lat.
W 1998 roku, mimo reprezentowania administracji rządowej, sprzeciwił się planowanej likwidacji województwa opolskiego, co skutkowało jego odwołaniem w kolejnym roku. Mieszkańcy Opola docenili jego zaangażowanie, trzy razy wybierając go na prezydenta miasta. Jego ostatnia kadencja była naznaczona ciężką chorobą, z którą zmagał się do końca życia.
Zembaczyński zapisał się w historii Opolszczyzny jako znakomity administrator i gospodarz, a jego współpracownicy wspominają go jako życzliwego i empatycznego lidera, wymagającego od innych, ale przede wszystkim od siebie.